Wanneer mensen met genderklachten worstelen, heeft dit uiteraard ook gevolgen voor mensen in hun omgeving. Vaak zijn het de (levens)partners die hiermee het eerst worden geconfronteerd. In het verdere verloop van deze tekst gaan we uit van een relatie tussen een man een en een vrouw, waarbij de mannelijke partner met een genderkwestie kampt. Situaties waar de vrouwelijke partner met een genderklacht zit zijn uiteraard ook mogelijk. Ook homo –of lesbische paren kunnen hier evenzeer mee geconfronteerd worden. Voor de eenduidigheid van schrijven houden wij het bij de eerstgenoemde situatie, dit ook omwille van het feit dat deze situaties in de praktijk het meest voor komen.

Het kan best dat de gendervariante gevoelens reeds worden aangekaart van in het begin van een relatie. Zij die dit reeds van in het begin van een relatie doen, doen dat vaak na eerdere - omwille hiervan - stukgelopen relaties. Zij spelen dus meteen open kaart, waardoor de partner ook duidelijkheid krijgt over waar zij aan toe is. Het genderthema wordt zo bespreekbaar gemaakt en men probeert het al dan niet te integreren in de relatie.

Zoals reeds elders gezegd gaat aan het uiten van deze gevoelens vaak een lang proces van bewustwording vooraf. Door schaamte of sociale verwachtingen kan men zich vaak niet bewust worden van het sluimerende genderdysfore gevoel. Men hoopt dat het ooit wel over zal gaan, door een relatie aan te gaan bijvoorbeeld, of door een ouder te worden. Hoe hard men dit ook wenst, onherroepelijk wordt men toch op een bepaald moment geconfronteerd met dat deel van zich zelf. Een partner kan op verschillende manieren te weten komen wat er bij haar man leeft. In het ergste geval ‘betrapt’ zij haar man onverwachts als vrouw gekleed. In betere omstandigheden vindt haar man de moed om dit eerst met haar te bespreken. Op welke wijze men dit ook ontdekt, het slaat meestal in als een bom. Het is immers vaak ook voor het eerst dat de partner hier iets over hoort. Men weet als partner dan ook meestal niet wat men zich dient voor te stellen bij dat gevoel. ‘Wat is het?’ ‘Hoe lang loop je er al mee?’ ‘Waarom heb je dat niet eerder verteld?’ ‘Wat kan er aan gedaan worden?’, zijn maar enkele van de vele vragen waarmee men kan zitten. Men wordt heen en weer geslingerd tussen emoties: ongeloof, omdat men dit nooit had verwacht van zijn partner, men dacht hem toch te kennen. Bedrogen: omdat men zich de vraag stelt waarom men hiervan niet eerder op de hoogte werd gebracht (speelt zeker sterk wanneer er sprake is van betrapt zijn). Ontreddering: men heeft totaal geen controle over de zaken: hoe zal dit evolueren, waartoe leidt het? Angst: misschien betekent dit wel het einde van de relatie? Schaamte: men is bevreesd wat de omgeving hiervan wel zal zeggen. Schuld: wat heb ik verkeerd gedaan zodanig dat het hiertoe heeft geleid? Verlies van zelfvertrouwen: ben ik dan niet meer vrouw genoeg? Maar ook kwaadheid: waarom overkomt ons dit?

Sommigen nemen dan resoluut een beslissing en wensen de relatie te beëindigen. Men herkent de man niet meer waarop men verliefd werd en men wil geen lesbische relatie. Men wil definitief afstand nemen en hier liefst niets meer mee te maken hebben.

Voor andere koppels ligt het minder eenvoudig. Men probeert de situatie waarmee men geconfronteerd wordt het hoofd te bieden. Een relatie van jaren geef je immers niet zomaar op. Zeker niet als er ook nog eens kinderen zijn. Vaak hoopt men dan ook dat middels gepaste hulpverlening, de partner van deze gevoelens zal afgeraken. Vaak komt de partner met deze expliciete verwachting mee naar de hulpverlener. Een verwachting waarvoor helaas geen enkele garantie kan worden geboden.

Er zijn gelukkig wel partners die er in slagen de gevolgen van de gendervariante gevoelens (travestie, transgenderisme, transseksualiteit) in hun relatie te integreren. Ze vinden na veel vallen en opstaan een nieuw evenwicht, ze willen hun weg gezamenlijk verder zetten. Ze komen er vaak mentaal sterker uit dan voorheen. Helaas is de realiteit dikwijls minder rooskleurig. Het integreren van de gevolgen van een genderthematiek is allesbehalve een sinecure. Is het voor de mannelijke partner nog verre van duidelijk wat het uiteindelijke resultaat van zijn/haar zoektocht naar de ware genderidentiteit zal zijn, voor de vrouwelijke partner is het dat zeker ook. Zij ziet zichzelf gedwongen compromissen te maken: deels tegemoet komen aan de noden van haar man, maar er tegelijk voor zorgen dat zij zichzelf hierin niet verliest. Gemakkelijk is dit niet. Veel partners hebben het gevoel dat ze hun grenzen constant dienen te verleggen. Eerst is het voor de mannelijke partner oké om enkel binnenskamers aan omkleding te doen, later vraagt hij/zij haar om samen te gaan shoppen, misschien wil hij/zij op een bepaald moment wel hormonen gaan nemen, of droomt hij/zij al luidop van een operatie…

Langs de ene kant kan zij wel niks liever willen dan dat haar partner gelukkig is (wordt), langs de andere kant heeft ze misschien wel het gevoel dat er te weinig rekening wordt gehouden met haar behoeftes en noden, dat zij zichzelf compleet dreigt te verliezen. Dikwijls heeft zij het idee dat zij nergens terecht kan met haar verhaal, of dat men in de hulpverlening alleen maar oog heeft voor haar partner. Maar wat kun je dan als partner van, verwachten van de hulpverlening anders dan dat je er je verhaal eens kwijt kunt. Meer nog, vaak is de hulpverlener waarop je een beroep doet niet vertrouwd met deze thematiek. Of hij/zij probeert je gerust te stellen met het idee dat het allemaal wel zal overgaan. Zoals reeds eerder gezegd kan niemand garanties geven op de ‘genezing’ van genderklachten. Hulpverlening hierbij dient er eerder in te bestaan dat beide partijen evenveel aan bod kunnen komen, zonder dat men partij kiest voor deze of gene. Het is immers een situatie waaronder zowel de gendervariante persoon als zijn/haar naaste omgeving evenveel kunnen lijden. Kan hulpverlening leiden tot een hernieuwd evenwicht binnen de relatie, des te beter.

De medewerkers van de Genderstichting zijn zich terdege bewust van de problemen waar partners van gendervariante personen mee te kampen krijgen. Wenst u als partner een gesprek met één van onze medewerkers, dan kan dat uiteraard. Wenst u liever te spreken met een hulpverlener die niet verbonden is aan de Genderstichting, maar die toch kennis van zaken heeft, dan kan daar voor gezorgd worden.